他動詞・自動詞【たどうし・じどうし】

Mnohé japonské slovesá tvoria dvojice so spoločným kandži. 他動詞 (prechodné sloveso) hovorí, že niekto niečo robí s predmetom, ktorý dostane を; 自動詞 (neprechodné sloveso) hovorí, že sa mení samotná vec, a tá dostane が.

Častica patrí k slovesu: を k 他動詞, が k 自動詞. Spojiť nesprávnu časticu s nesprávnym slovesom je najčastejšia chyba.

• × 窓を閉まる → 窓を閉める
• × ドアが開けた → ドアが開いた

Ako ich rozlíšiť

Koncovky sa riadia niekoľkými vzormi. Sloveso na 〜す je takmer vždy 他動詞 a sloveso na 〜まる, 〜がる alebo 〜かる je takmer vždy 自動詞.

• 〜める / 〜まる, 〜げる / 〜がる: はじめる始める / はじまる始まる, しめる閉める / しまる閉まる, あげる上げる / あがる上がる
• 〜す / iná koncovka: だす出す / でる出る, けす消す / きえる消える, こわす壊す / こわれる壊れる, おとす落とす / おちる落ちる
• 〜える / 〜う: あける開ける / ひらく開く, つける / つく, いれる入れる / はいる入る

S ～ている

自動詞 s ている opisuje stav, ktorý po zmene zostal: dvere sú otvorené, svetlo svieti. 他動詞 s ている opisuje niekoho uprostred činnosti. Slovenské „je otvorené“ láka k 他動詞, ktoré však hovorí niečo iné.

• × 窓を開けている (pre „okno je otvorené“) → 窓が開いている

他動詞 má vlastný tvar pre stav, てある, pre stav, ktorý niekto zámerne zanechal: まど窓があけて開けてある, „okno nechali otvorené“.